Lozanna: kolokwium na temat doktoratu honoris causa Benito Mussoliniego – 7 i 8 listopada 2024

Europejska Sieć Laicka, 8 listopada 2024

Jeśli miasto Lozanna wielokrotnie było świadkiem wielkich momentów w historii – jak przygotowania i podpisywanie traktatów pokojowych – to tamtejszy uniwersytet jest również związany z jednym z najbardziej niepokojących i niefortunnych epizodów akademickich w historii: nadaniem Benito Mussolini’emu tytułu doktora honoris causa (DHC) w roku 1937!

Z perspektywy czasu to wydarzenie wygląda jeszcze gorzej: Mussolini został uhonorowany tym tytułem za swoje rzekome „oryginalne wkłady” w myślenie o organizacji i porządku społecznym, chociaż był dyktatorem odpowiedzialnym za ogromne zło w Europie i na świecie.

Kolokwium międzynarodowe, które miało miejsce 7 i 8 listopada 2024 r. w Uniwersytecie Lozanna, nie jest zwykłą akademicką konferencją, lecz sposobem na skonfrontowanie się z tą historyczną aberracją. Organizatorzy podkreślają, że nie jest to drobny błąd bez znaczenia, lecz poważny moment w historii akademickiej – zarówno szwajcarskiej, jak i europejskiej i światowej.

Kolokwium ma na celu zrozumienie, w jakim kontekście politycznym i społecznym doszło do tej decyzji – również z uwzględnieniem tego, jak niektóre elity polityczne, ekonomiczne i kulturalne w Szwajcarii mogły sympatyzować z ideami faszystowskimi na długo przed i w trakcie II wojny światowej.

Organizatorzy – w tym historycy, politolodzy, etycy i osoby zaangażowane naukowo i społecznie – zachęcają badaczy i ekspertów z uniwersytetów europejskich do udziału w kolokwium oraz do refleksji nad tym epizodem historii, jego przyczynami i konsekwencjami dla pamięci historycznej współczesnych społeczeństw.

Historyczny kontekst tej decyzji – nadania Mussolini’emu honorowego doktoratu w 1937 r. – został szeroko opisany przez badaczy: tytuł ten został przyznany w czasach rosnących napięć politycznych i w momencie, gdy faszystowskie idee miały realne wpływy w niektórych kręgach; sam uniwersytet przez wiele lat był przedmiotem debat o tym, jak traktować ten element swojej historii.

Kolokwium ma być częścią szerszej pracy pamięci i krytycznego spojrzenia na przeszłość akademicką i społeczną, którą instytucje badawcze i obywatelskie w Europie podejmują wobec okresów związanych z totalitaryzmem i ideologiami ekstremistycznymi.