Głos europejskiego ruchu świeckiego zabrzmiał w Parlamencie w Strasburgu przeciwko skrajnej prawicy
Europejska Sieć Laicka, 10 lipca 2025
Konferencja inauguracyjna Europejskiej Sieci Laickiej (Réseau Laïque Européen), organizacji, w której Polskę reprezentuje Kongres Świeckości, odbyła się we wtorek, 8 lipca 2025 r. w Parlamencie Europejskim w Strasburgu. Debaty miały miejsce pod patronatem europosłanki Estelle Ceulemans oraz Véronique de Keyser, prezes RLE. Uczestniczyło w nich około 80 osób, zarówno na miejscu, jak i online. W spotkaniu uczestniczyły liczne organizacje członkowskie: CAL (Centre d’Action Laïque), Egale, La Libre-Pensée romande, UAAR i inne.
Skrajna prawica w Parlamencie
Po krótkim wprowadzeniu Véronique de Keyser przedstawiono ponury obraz sytuacji w Parlamencie Europejskim. Posłowie skrajnej prawicy zajmują obecnie około jedną czwartą miejsc, co jest liczbą bez precedensu. Jeszcze trudniej jest trzymać ich z dala od wpływów, ponieważ centrysta-chadecka Europejska Partia Ludowa (PPE) zbliża się do trzech frakcji skrajnej prawicy, co osłabia tzw. „kordon sanitarny”, czyli izolowanie tych ugrupowań od wpływu na decyzje. Tylko Komisja ds. Polityki Społecznej utrzymała taki kordon.
Véronique de Keyser dodatkowo zaznaczyła, że skrajna prawica zdobyła władzę w kilku krajach europejskich w sposób demokratyczny, co stwarza poważne zagrożenia dla praw i wolności.
Wystąpienia uczestników konferencji
Gáspár Békés z Węgierskiego Stowarzyszenia Ateiści przedstawił relację o relacjach między państwem a Kościołami na Węgrzech po upadku komunizmu. Od 2010 r., pod rządami Viktora Orbána, rząd konsekwentnie wspiera Kościoły finansowo, daje im dominującą pozycję w systemie edukacji, chroni ich dostojników i marginalizuje krytyczne głosy. Békés wezwał do budowy wspólnego frontu świeckich i progresywnych grup wyznaniowych, które podzielają wartości równości, sprawiedliwości i demokracji, aby budować laickie społeczeństwo z pełnym oddzieleniem państwa od religii. „Musimy wspólnie zdać sobie sprawę, że przyszłość Europy jest świecka.” – mówił.
Kolejny mówca, Mariano Reaño Lambea z hiszpańskiej organizacji Europa Laica, omówił wpływ skrajnej prawicy na hiszpański wymiar sprawiedliwości. Zwrócił uwagę, że przepisy prawne są wykorzystywane do represjonowania osób krytykujących państwo i instytucje oraz opisał trudności organizacji w dochodzeniu praworządności wobec rosnącego protekcjonizmu państwowego i wpływów Kościoła katolickiego.
Ostatni prelegent, Joan-Francesc Pont Clemente z Fundacji Ferrer i Guardia w Barcelonie (występujący zdalnie), mówił o manipulacji mowy nienawiści przez skrajną prawicę oraz o politykach tzw. „cancel culture”. Wskazywał też, jak można walczyć z mową nienawiści, jednocześnie tworząc warunki do wolnej, spokojnej debaty bez cenzury dysydentów.
Dyskusja i wezwanie do działania
W dyskusji z publicznością poruszono kilka kluczowych tematów: potrzebę ostrzegania społeczeństwa przed realnymi zagrożeniami skrajnej prawicy (które często wydają się abstrakcyjne dla wielu ludzi), konieczność walki z wykluczeniem społeczno-ekonomicznym, które napędza poparcie dla ekstremizmu oraz promocję świeckości w Europie.
Konferencja zakończyła się jednomyślnym wezwaniem do pilnych, konkretnych działań przeciwko wzrostowi skrajnej prawicy, podsumowanym zdecydowanym apelem Estelle Ceulemans:
„Zdecydowanie walczmy ze skrajną prawicą, bo my też prawie nic już nie mamy do stracenia.”
